Proefschrift: low-tech innovaties beperken stikstofverliezen op veenweiden

Melkveebedrijven in veeweidegebieden kunnen met relatieve low-tech aanpassingen de stikstofverliezen terugdringen. Dat stelt Jeroen Pijlman van het Louis Bolk Instituut in zijn proefschrift, dat hij eind januari verdedigde aan de Universiteit van Leiden. Met zijn onderzoek heeft Pijlman willen achterhalen of een melkveehouder met low-tech aanpassingen zoals minder bemesting en ecologische innovaties zoals smalle weegbree de stikstofkringloop meer kan sluiten.

In veenweidegebieden is veenoxidatie een van de grote uitdagingen bij het terugdringen van stikstofverlies via lucht en water. Naast bodemdaling door de afbraak van het veen gaat naar schatting ook 210 kg stikstof per hectare verloren. Dat wordt vervolgens door de melkveehouder aangevuld met bemesting. Pijlman onderzocht of de bestaande voorraad efficiënter benut kan worden. In het voorjaar is de stikstoflevering uit de bodem te laag, maar vanaf de zomer kan gras voldoende stikstof opnemen die uit de bodem vrijkomt. De melkveehouder kan hierop inspelen door minder te bemesten. Dat vraagt wel wat rekenwerk. Vanwege de hoge grondwaterstanden bestaan veenweidegebied en vooral uit grasland. Gras bevat relatief veel eiwit, maar naar verhouding te weinig energie. Dat compenseren boeren door o.a. maïs in te kopen en te voeren. Door minder eiwitrijk gras te telen nam het eiwitgehalte met 4% af, zo geeft Pijlman aan. Daardoor nam ook het stikstofgehalte met ongeveer 4% af.

Het inzaaien van smalle weegbree tussen het gras bleek een positief effect op te leveren voor de lachgasemissie. Deze nam naar schatting met 37 procent af. Lachgas is een belangrijk broeikasgas. Deze resultaten waren boven verwachting, vertelt Pijlman op de website van het Louis Bolk Instituut: “We wisten dat weegbree nitraatafbraak kan remmen en concurrentievoordeel heeft ten opzichte van gras. Toch hadden we niet verwacht dat dit ook in stikstofrijke condities zou gelden.” Hij ziet ook mogelijkheden voor toepassing van weegbree op nadere grondsoorten. Wel benoemt hij dat een uitdaging is om weegbree in de grasmat te houden omdat het vaak na enkele jaren verdwijnt.

Het volledige rapport is te lezen op de website van het Louis Bolk Instituut.